Skip navigation MENU

Wat is de rol van kwaliteitsmanagement in een industrieel project?

Kwaliteitsmanagement bepaalt in grote mate of een industrieel project het gewenste resultaat oplevert. Het gaat niet alleen om het eindproduct controleren, maar om kwaliteit actief te sturen gedurende het hele projectproces. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over kwaliteitsmanagement in industriële projecten, van de basisprocessen tot de verdeling van verantwoordelijkheden.

Welke kwaliteitsprocessen zijn essentieel tijdens een industrieel project?

De belangrijkste kwaliteitsprocessen tijdens een industrieel project zijn kwaliteitsplanning, kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole. Deze drie processen vormen samen een doorlopende cyclus die ervoor zorgt dat het project aan de gestelde eisen voldoet, van de eerste ontwerpfase tot aan de oplevering.

In de praktijk begint kwaliteitsmanagement al bij de projectdefinitie. Je legt vast welke kwaliteitseisen gelden, welke normen van toepassing zijn en hoe je de voortgang meet. Vervolgens zorg je tijdens de uitvoering dat processen worden gevolgd en gedocumenteerd. Tot slot controleer je of het resultaat overeenkomt met de afgesproken specificaties.

Binnen industriële sectoren zoals de farmacie of de proces- en chemische industrie zijn deze processen nog strikter. Hier gelden wettelijke eisen rondom veiligheid, hygiëne en productkwaliteit die directe invloed hebben op hoe je kwaliteitsprocessen inricht. De kernprocessen die in elk industrieel project terugkomen zijn:

  • Kwaliteitsplanning: het vaststellen van normen, eisen en meetmethoden
  • Kwaliteitsborging: het bewaken van processen zodat fouten worden voorkomen
  • Kwaliteitscontrole: het meten en beoordelen van resultaten ten opzichte van de gestelde eisen
  • Correctieve acties: het systematisch oplossen van afwijkingen en het voorkomen van herhaling

Wat is het verschil tussen kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole?

Kwaliteitsborging richt zich op het voorkomen van fouten door processen te bewaken en te verbeteren. Kwaliteitscontrole richt zich op het opsporen van fouten door het toetsen van resultaten. Het verschil zit in het moment en de aanpak: borging is proactief en procesgericht, controle is reactief en productgericht.

Kwaliteitsborging gaat over de manier waarop je werkt. Denk aan het opstellen van werkinstructies, het trainen van medewerkers, het uitvoeren van audits en het bewaken van procescondities. Het doel is om te voorkomen dat er fouten worden gemaakt.

Kwaliteitscontrole gaat over wat je oplevert. Je meet, test en inspecteert producten of deelresultaten om te bepalen of ze voldoen aan de specificaties. Als er afwijkingen zijn, grijp je in. In de machinebouw kan dit bijvoorbeeld betekenen dat je maattoleranties controleert na een bewerkingsstap. In de farmaceutische industrie gaat het om het toetsen van productspecificaties aan strikte regelgeving.

Beide zijn nodig. Alleen controleren zonder te borgen leidt tot hoge faalkosten. Alleen borgen zonder te controleren geeft geen zekerheid over het eindresultaat.

Hoe voorkom je kwaliteitsproblemen vroeg in een project?

Je voorkomt kwaliteitsproblemen vroeg in een project door kwaliteitseisen al in de planningsfase concreet vast te leggen en risico’s systematisch te identificeren. Hoe eerder je afwijkingen signaleert, hoe minder impact ze hebben op planning, kosten en het eindresultaat.

In de praktijk zijn er een aantal effectieve maatregelen die je vroeg in een project kunt toepassen:

  1. Stel een kwaliteitsplan op als onderdeel van het projectplan. Leg daarin vast welke normen gelden, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe kwaliteit wordt gemeten.
  2. Voer een risicoanalyse uit op technisch en procesmatig vlak. Identificeer waar de grootste kans op afwijkingen zit en tref preventieve maatregelen.
  3. Betrek alle disciplines vroeg bij het ontwerp. In de high-tech- en semiconindustrie voorkomt vroege samenwerking tussen werktuigbouwkundige engineers en productiemedewerkers veel latere aanpassingen.
  4. Definieer acceptatiecriteria per projectfase. Zo weet iedereen wat “goed genoeg” betekent voordat een fase wordt afgerond.
  5. Plan reviewmomenten in aan het einde van elke fase, zodat afwijkingen worden gesignaleerd voordat het project verder gaat.

Voorkomen is goedkoper dan herstellen. Een fout die in de ontwerpfase wordt ontdekt, kost een fractie van wat dezelfde fout kost als hij pas tijdens de bouw of inbedrijfstelling naar boven komt.

Welke kwaliteitsnormen gelden voor industriële projecten in Nederland?

Voor industriële projecten in Nederland gelden meerdere kwaliteitsnormen, afhankelijk van de sector en het type project. De meest toegepaste algemene norm is ISO 9001, de internationale standaard voor kwaliteitsmanagementsystemen. Daarnaast gelden sectorspecifieke normen die aanvullende eisen stellen.

Welke normen relevant zijn, hangt sterk af van de industrie waarin je actief bent:

  • Farmaceutische industrie: GMP (Good Manufacturing Practice) en regelgeving van de EMA en IGJ. Productkwaliteit en veiligheid zijn wettelijk verankerd.
  • Proces- en chemische industrie: normen rondom procesveiligheid zoals NEN-EN-ISO 13849 en ATEX-richtlijnen voor explosieveilige omgevingen.
  • Foodindustrie: FSSC 22000 of BRC-certificering voor voedselveiligheid, aangevuld met HACCP-principes.
  • Machinebouw en high-tech: de Machinerichtlijn (2006/42/EG) en normen voor functionele veiligheid zoals IEC 61508.
  • Algemeen projectmanagement: ISO 21500 als richtlijn voor projectmanagement, naast sectorspecifieke eisen.

Het is belangrijk om bij de start van een project te bepalen welke normen van toepassing zijn. Zo voorkom je dat je achteraf aan aanvullende eisen moet voldoen, wat tijd en geld kost.

Wie is verantwoordelijk voor kwaliteitsmanagement in een project?

De eindverantwoordelijkheid voor kwaliteitsmanagement in een project ligt bij de projectmanager. Die zorgt ervoor dat kwaliteit structureel is geborgd in de projectaanpak. In de praktijk werkt de projectmanager samen met een kwaliteitsmanager of kwaliteitscoördinator die de uitvoering bewaakt.

De verdeling van verantwoordelijkheden ziet er in een typisch industrieel project als volgt uit:

  • Projectmanager: eindverantwoordelijk voor het behalen van kwaliteitsdoelstellingen binnen scope, tijd en budget
  • Kwaliteitsmanager of -coördinator: verantwoordelijk voor het opstellen en bewaken van het kwaliteitsplan, het uitvoeren van audits en het rapporteren van afwijkingen
  • Vakdisciplines en engineers: verantwoordelijk voor kwaliteit binnen hun eigen werkgebied, zoals het naleven van ontwerpeisen of werkinstructies
  • Opdrachtgever: stelt de kwaliteitseisen vast en keurt de resultaten goed

Een veelgemaakte fout is dat kwaliteit als taak van één persoon wordt gezien. Kwaliteitsmanagement werkt alleen als iedereen in het project zijn eigen verantwoordelijkheid neemt. De projectmanager schept de randvoorwaarden, maar de uitvoering is een gedeelde verantwoordelijkheid.

Hoe meet je de kwaliteitsprestaties van een industrieel project?

Je meet de kwaliteitsprestaties van een industrieel project aan de hand van vooraf vastgestelde KPI’s (Key Performance Indicators) die direct gekoppeld zijn aan de kwaliteitseisen van het project. Zonder meetbare doelstellingen is het onmogelijk om objectief te beoordelen of een project aan de kwaliteitsnormen voldoet.

Veelgebruikte kwaliteitsmetingen in industriële projecten zijn:

  • Afwijkingsratio: het aantal geconstateerde afwijkingen ten opzichte van het totaal aantal inspecties of testmomenten
  • First-time-rightpercentage: het aandeel van de resultaten dat in één keer aan de specificaties voldoet, zonder herbewerking
  • Auditresultaten: de uitkomsten van interne en externe kwaliteitsaudits, inclusief het aantal bevindingen per categorie
  • Faalkosten: de kosten die voortkomen uit afwijkingen, herbewerking of vertragingen als gevolg van kwaliteitsproblemen
  • Klanttevredenheid: de beoordeling van de opdrachtgever over het geleverde resultaat ten opzichte van de afgesproken eisen

Het meten van kwaliteitsprestaties is alleen zinvol als je de data ook gebruikt. Analyseer trends, bespreek afwijkingen in projectreviews en stuur bij waar nodig. Zo wordt kwaliteitsmanagement een lerend proces in plaats van een administratieve verplichting.

Hoe AKOS helpt met kwaliteitsmanagement in industriële projecten

Wij ondersteunen industriële bedrijven bij het opzetten en uitvoeren van kwaliteitsmanagement als integraal onderdeel van hun projecten. Dat doen we vanuit meer dan 55 jaar ervaring in sectoren zoals de farmaceutische industrie, de foodindustrie, machinebouw en de proces- en chemische industrie. Kwaliteit is in al onze projecten geen bijzaak, maar een vaste pijler in de aanpak.

Wat we concreet bieden:

  • Integraal projectmanagement waarbij kwaliteitsborging vanaf de eerste fase is ingebouwd
  • Ondersteuning bij het opstellen van kwaliteitsplannen, risicoanalyses en acceptatiecriteria
  • Werktuigbouwkundige engineers en specialisten die vanuit vakinhoudelijke kennis kwaliteitseisen vertalen naar concrete ontwerp- en procesbeslissingen
  • Interim-managers met ervaring op directie- en managementniveau die kwaliteitsprocessen verankeren in de organisatie
  • Kennis van sectorspecifieke normen zoals GMP, ATEX en voedselveiligheidscertificeringen

Wil je weten hoe we kwaliteitsmanagement kunnen versterken in jouw project of organisatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Gerelateerde artikelen

Referenties